poniedziałek
| 17 czerwca 2019

Święta Bożego Narodzenia to oprócz wymiaru duchowego także wiele zwyczajów wywodzących z tradycji (uzus). Boże Narodzenie w Polsce obok Wielkanocy jest najważniejszym i najbardziej uroczyście obchodzonym świętem. Sama tradycja sięga bardzo dawnych czasów. Zachowały bowiem nawet ślady obrzędów z okresu przedchrześcijańskiego, z czasów prasłowiańskich. Jest to święto rodzinne, spędzane w gronie osób najbliższych, przeważnie rodziny.

Do wieczerzy wigilijnej zasiada się tak, jak setki lat temu z zapadnięciem zmroku, z chwilą ukazania się pierwszej gwiazdy. Ta pilnie wypatrywana, szczególnie przez dzieci gwiazda (w okresie narodzin Chrystusa była to ognista kometa) miała wskazywać trzem królom drogę do Betlejem, gdzie narodził się Zbawiciel.

Wieczerzę zaczynano od dzielenia się opłatkiem, co było połączone z wzajemnym składaniem sobie życzeń. Ten jakże piękny obyczaj zachował się w naszym kraju do czasów obecnych, choć czasami jest tylko problem ze szczerością owych życzeń. Staropolskie opłatki były różnokolorowe i bardzo ozdobne. Dziś opłatki są białe i ozdobnie wytłaczane. Kolorowy opłatek jest dla zwierząt domowych (ale tylko tych, które były w stajence betlejemskiej – więc dla krów, koni i owiec. Wszelkie psy i koty odpadają. Nie dzielimy się z nimi opłatkiem). Wierzono również, że o północy zwierzęta rozmawiają ze sobą ludzkim językiem. Jednak nie warto było ich podsłuchiwać, ponieważ nie przynosiło to szczęścia, tylko wręcz odwrotnie. Pięknym staropolskim zwyczajem, wciąż kultywowanym, jest zostawienie pustego nakrycia dla samotnego, zbłąkanego wędrowca. Ten zwyczaj zapraszanie na Wigilię ludzi samotnych, bez rodziny, dzieci, tak, żeby w ten wieczór nikt nie był opuszczony i pozostawiony samemu sobie. Sama choinka z kolei przywędrowała do Polski z Niemiec, ale już tak się zaklimatyzowała w naszej kulturze, że jest powszechniejsza, niż w kraju, z którego się wywodzi.

Na wsi kiedyś w czterech kątach izby, w której odbywała się wigilijna wieczerza, stawiano niewymłócone snopy zboża. Ten zwyczaj już zaniknął, natomiast powszechnym obyczajem, który nadal występuje, także i w miastach, jest włożenie siana pod obrus, którym nakryto stół wigilijny.

Nie zapominajmy również o polskich kolędach, które nadają szczególnego kolorytu polskiej Wigilii. Nawet Fryderyk Chopin wplótł melodię znanej kolędy "Lulajże Jezuniu" w jeden ze swoich utworów. Niestety zanika już też niegdyś powszechny zwyczaj odwiedzania domów przez kolędników przebranych za Heroda, diabła i anioła z wielką różnobarwną gwiazdą. Utrzymuje się za to tradycja szopek bożonarodzeniowych. Jest ona dość powszechna, zwłaszcza w Małopolsce i na Podhalu. Zresztą we wszystkich kościołach urządza się szopki upamiętniające Narodziny Dzieciątka Jezus. Na szczęście nie żyjemy w zlaicyzowanym i zislamizowanym Zachodzie, gdzie trwa powszechna walka ze wszystkimi obyczajami Świąt Bożego Narodzenia, a z szopkami bożonarodzeniowymi w szczególności.

Fot. Pixabay

Opublikował:
Michał Miłosz
Author: Michał Miłosz
O Autorze
Absolwent historii i filologii polskiej na UŁ, podyplomowych studiów ekonomicznych dla dziennikarzy na INE PAN oraz kursu MON dla korespondentów w rejonach działania Polskich Kontyngentów Wojskowych.
Ostatnio opublikowane artykuły tego autora

wSensie.pl to polski portal internetowy, którego celem jest dostarczanie Czytelnikom najwyższej jakości informacji i opinii. Na naszych stronach znajdą Państwo najważniejsze informacje ze świata polityki i gospodarki, liczne wywiady i komentarze oraz wideo. 2018 Copyright wSensie.pl
Zgodnie z rozporzadzeniem możesz cofnąć zgode którą wcześniej nam dałeś. Jednak uprzedzamy że portal może przestać działać poprawnie. Cofnij zgodę.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.