piątek
| 19 października 2018
Paweł Jaworski | 05 października 2018

Pomysłowe samorządy w raporcie WEI. Nyskie 500+ tylko dla pracujących rodziców oraz działki dla młodych

samorządy

Warsaw Enterprise Institute opublikował raport "Bank dobrych praktyk samorządowych", w którym twórcy przedstawiają rozwiązania zastosowane przez samorządy, wyróżniające się pomysłowością. O raporcie i inicjatywach samorządowców rozmawiałem z jego współtwórcą – Kamilem Rybikowskim.

Co możemy znaleźć w raporcie? Na czym skupiliście się podczas tworzenia dokumentu?

W raporcie umieściliśmy programy, które mogłyby być zastosowane na szerszą skalę. Wyróżniłbym dwa rodzaje praktyk, które opisywaliśmy. Niektóre z programów są proste, niekontrowersyjne, ale jednocześnie znacząco poprawiające jakość życia lub funkcjonowania lokalnej społeczności np. inteligentne systemy zarządzania ruchem, czy cyfryzacje urzędów. To są programy, które w niedługim czasie i tak będziemy wdrażać w całym kraju, na szerszą skalę. Chcieliśmy wyróżnić prekursorów w tym zakresie. Z drugiej strony mamy w raporcie kilka programów, które z pewnością wzbudziły pewne kontrowersje w społecznościach lokalnych. Tu mieliśmy do czynienia z odważną decyzją włodarzy.

Kontrowersyjne, ale czy efektywne?

Ciekawym rozwiązaniem jest Nyski Bon Wychowawczy. Bon w kwocie 500 zł przyznawany jest na każde drugie i kolejne dziecko w wieku od 13 miesiąca życia do czasu ukończenia 6 roku życia. Ktoś może powiedzieć, że jest to 500+ w skali samorządowej, ale różnica tkwi w szczegółach. Beneficjentami rozwiązań z Nysy mogą być wyłącznie pracujące małżeństwa.

Czyli zmianę, którą w skali kraju proponowała Nowoczesna? Kontrowersją z punktu widzenia partii w tym przypadku Nysy były pewnie "małżeństwa", ale co z efektami?

Tak, to spór ideologiczny, ale warto zwrócić uwagę na jeden bardzo ważny aspekt tego programu. Program 500+ faktycznie powoduje deaktywizację na rynku pracy. To dotyczy głównie kobiet. Natomiast w przypadku rozwiązań nyskich, tego przypadku nie będzie. Warunkiem otrzymania świadczenia jest utrzymywanie stosunku pracy. Część osób, która wcześniej w ramach kalkulacji obliczała, że z zasiłków jest w stanie zyskać więcej pieniędzy niż pracując, teraz nie będzie miała takiego dylematu.

Czyli ważny czynnik motywacyjny. Zwłaszcza w kontekście gospodarczym.

Tak i to przynosi efekty.

Zerkam w raport i znów Nysa. Program "Działki dla młodych". Jaki ma być jego efekt?

Gmina doszła do wniosku, że skoro posiada tereny przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, to dlaczego tego nie wykorzystać? Pomysł był prosty – dajmy ludziom własność. Po zakupie działki w preferencyjnej cenie młodzi (do 40 lat) muszą w ciągu trzech lat wybudować dom. Efekt jest taki, że przywiązujemy ich do miasta. To tutaj zostaną, będą robić zakupy, napędzać gospodarkę i płacić podatki – także od nieruchomości.

Czyli samorządowcy też potrafią, starają się.

Widać, że w niektórych miastach samorządy starają się kreować politykę, zmieniać rzeczywistość i odpowiadać inicjatywami na problemy. To nie są jedynie administratorzy. Widać, że chcą naprawdę rządzić. W naszym raporcie zdecydowanie pochwalamy taką innowacyjność i aktywność.

Jak nie mieć żadnej własnej szkoły w gminie i sprawić, że mieszkańcy będą zadowoleni z rozwiązania?

Mówi Pan o gminie Hanna – jedynej bez własnych szkół. Znajdowały się tutaj trzy szkoły, z których przynajmniej dwie, były zagrożone likwidacją. Nie było pieniędzy na ich utrzymanie. Gmina postanowiła oddać placówki stowarzyszeniom. W tej chwili szkoły funkcjonują, mają się naprawdę dobrze. To urynkowiona edukacja, ponieważ w szkołach nie obowiązuje karta nauczyciela, w związku z czym placówka ma dużą elastyczność jeśli chodzi o zatrudnianie nauczycieli. Z rozwiązania zadowoleni są także rodzice, którzy mają blisko swoje dzieci i jednocześnie nie muszą się martwić problemami związanymi z dojazdem pociech do szkół.

W wielu samorządach jednym z głośniej poruszanych kwestii jest budżet. A w zasadzie deficyt budżetowy. To coraz poważniejszy problem. Samorządy zastanawiają się, jak zredukować dług. Czy podczas tworzenia raportu spotkaliście się z gminami, w których takich problemów nie ma?

Tak i w raporcie uwzględniliśmy Świdnik, jako największą, niezadłużoną gminę w Polsce.

Komu zawdzięcza dobrą kondycję finansową?

Nie da się ukryć, że w pewnej mierze dużemu zakładowi PZŁ Świdnik. Mają dość duże wpływy z tytułu podatku od nieruchomości, ale są duże gminy, które jednak mają problem z finansami. Przypomnę, że wszystkie miasta wojewódzkie są dość znacząco zadłużone. Brakuje gruntownego planu, myślenia, jak z tej pułapki zadłużenia wyjść. Wydaje się, że w tym kierunku zaczyna się działać dopiero wtedy, gdy sytuacja jest już naprawdę bardzo trudna np. w przypadku Rudy Śląskiej, gdzie trzeba było sięgnąć po ostre cięcia i znaczącą redukcję administracji.

Wczoraj rozmawiałem z doświadczonym samorządowcem, który z sukcesem rządził Kamieniem Pomorskim. Stefan Oleszczuk przekonywał, że jednym z największych problemów polskich samorządów jest źle skonstruowane prawo. Czy Pan, jako współtwórca raportu, zgodziłby się z tą opinią?

Oczywiście, to znany problem. Co prawda w Konstytucji mamy "domniemanie kompetencji gminy", czyli przepis mówiący o tym, że jeśli nie ma przypisanego wykonawcy zadania publicznego, to kwestia leży po stronie najniższego szczebla administracji – gmin. Popatrzmy choćby na infrastrukturę drogową. Przeciętny człowiek myśli, że jeśli jeździ w jakimś mieście, to za stan dróg odpowiada przede wszystkim burmistrz. Okazuje się jednak, że można tu znaleźć: drogi gminne – za które faktycznie odpowiadają gminy, powiatowe – za które odpowiada starosta, wojewódzkie – za które odpowiada marszałek i krajowe – będące pod kuratelą Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. To tworzy sytuacje problemowe. Należy też zwrócić uwagę na to, że prawo w Polsce jest zmieniane dość często, co rodzi kolejne trudności.

Fot. Max Pixel, CC0 Creative Commons


wSensie.pl to polski portal internetowy, którego celem jest dostarczanie Czytelnikom najwyższej jakości informacji i opinii. Na naszych stronach znajdą Państwo najważniejsze informacje ze świata polityki i gospodarki, liczne wywiady i komentarze oraz wideo. 2018 Copyright wSensie.pl
Zgodnie z rozporzadzeniem możesz cofnąć zgode którą wcześniej nam dałeś. Jednak uprzedzamy że portal może przestać działać poprawnie. Cofnij zgodę.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.