środa
| 26 czerwca 2019

"Była kapusta z grochem, kluski z makiem, pierogi z grzybami i oczywiście ryba. Żołnierze spowiadali się, łamali się opłatkiem, modlili. Dla przemarzniętych wartowników znalazł się nawet łyk bimbru. Na zbudowanym ołtarzu leżała Dziecina Boża. Przed oczami żołnierzy odbywało się misterium Narodzenia Pana. Wsłuchani w słowa kapłana nie czuliśmy nawet specjalnie zimna. Moje myśli – i wydaje mi się, że także myśli moich kolegów – przeniosły się do rodzinnych domów, do matek, ojców, sióstr i braci. Czy oni, w tę Noc Narodzenia odczuwali to samo, co odczuwał bezdomny partyzant?"

– tak Święta Bożego Narodzenia wspomina zacytowany w książce J. Jaxy- Maderskiego "Na dwa fronty. Brygada Świętokrzyska NSZ przeciwko Niemcom, Sowietom i komunistom" anonimowy żołnierz Brygady Świętokrzyskiej.

W 1944 roku ludność ziemi opoczyńskiej zorganizowała w szkole w Libiszowie Wigilię dla partyzantów legendarnego dowódcy Adolfa Pilcha "Góry-Doliny". Tam również zadbano, żeby głodni i zmarznięci choć przez Święta poczuli się jak w domu.

Wiele smutnych wigilii przeżyli żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie – w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Francji. Internowani w Szwajcarii żołnierze 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Warto opowiedzieć o wigilijnym menu, które dla polskich żołnierzy w szkockim Aberdeen przygotowali w 1940 roku właściciele Hotelu Imperial. W karcie dań pierwsze miejsce zajmował "Sledź Marynowany z Cebulka, barszcz z grzybami, szczupak w galarecie, Sola Smarzona z Kartoflami i Yablka" (pisownia oryginalna). Karpia jakoś nie było.

"Na pustyni słońce grzeje niemiłosiernie, wieją hamsiny przynosząc tumany piasku. W takiej scenerii nasze drzewko mało przypominało choinkę, a miało jednak swoją wymowę. Przypominało nam, żołnierzom tułaczom, Ojczyznę, nasze rodziny zbierające się przy wigilijnym stole. Kwatermistrz pułku mjr Siewiński zadbał o to, aby wigilia i święta Bożego Narodzenia wypadły jak najlepiej. Stoły w kasynie oficerskim i w świetlicach żołnierskich uginały się od specjałów. Po wigilii odbyła się pasterka w kaplicy pułkowej. Dziwnie brzmiały na pustyni kolędy śpiewane przez żołnierzy. Tubylcy - Arabowie - wsłuchiwali się w nieznane im melodie. 1943. Palestyna - biblijna kraina, pełna pamiątek po Chrystusie, a święta Bożego Narodzenia mają specjalną wymowę. Tu, w Betlejem jest Bazylika Narodzenia. W pewnym momencie przejeżdżaliśmy koło zagajnika świerkowego. Zatrzymaliśmy się i po krótkiej naradzie ścięliśmy drzewko. Choinka stanęła na placu – pięknie przybrana i oświetlona. Była ozdobą Wigilii i Świąt. Po wigilii żołnierze wybrali się na pasterkę do Betlejem"

– wspomina pierwszą Wigilię po wyjściu armii Andersa ze Związku Radzieckiego w 1942 roku w Qizil Ribat w Iraku żołnierz II Korpusu Polskiego major artylerii w stanie spoczynku Jerzy Wojsym Antoniewicz.

Dwa lata później w Święta 1944 roku pisze:

"Święta znowu spędzamy w Europie na południu Włoch w miasteczku Diso (region Puglia). Jesteśmy wśród narodu bliskiego nam religią, kulturą i zwyczajami. Wigilię spędzamy po swojemu, ale w pierwsze święto sporo żołnierzy zostaje zaproszonych na obiad przez cywilów. Włosi nie obchodzą wigilii, dopiero świętują w obiad pierwszego dnia świąt. Byli zdumieni naszym masowym uczestnictwem w nabożeństwach świątecznych oraz zachwyceni naszymi kolędami"

Wielu z tych, którzy wraz z nim obchodzili owe Święta zostało na zawsze we włoskiej ziemi pod Monte Cassino, Ankoną i Bolonią. Inni rozjechali się po wszystkich kontynentach, od Australii po Kanadę i Argentynę. Ot żołnierskie, polskie żywoty.

Fot. WIkimedia Commons

Opublikował:
Michał Miłosz
Author: Michał Miłosz
O Autorze
Absolwent historii i filologii polskiej na UŁ, podyplomowych studiów ekonomicznych dla dziennikarzy na INE PAN oraz kursu MON dla korespondentów w rejonach działania Polskich Kontyngentów Wojskowych.
Ostatnio opublikowane artykuły tego autora

wSensie.pl to polski portal internetowy, którego celem jest dostarczanie Czytelnikom najwyższej jakości informacji i opinii. Na naszych stronach znajdą Państwo najważniejsze informacje ze świata polityki i gospodarki, liczne wywiady i komentarze oraz wideo. 2018 Copyright wSensie.pl
Zgodnie z rozporzadzeniem możesz cofnąć zgode którą wcześniej nam dałeś. Jednak uprzedzamy że portal może przestać działać poprawnie. Cofnij zgodę.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.